'NoData' not found in DataDic
ليمو
       
ليمو ترش از درختاني است كه به دليل عطر خوش ميوه ها و طعم ترش مزه آنان مورد توجه قرار مي‌گيرد. البته در بين مركبات گونه هاي مختلفي هستند كه ميوه هاي ترش مزه دارند و با نام كلي و عمومي ليمو شناخته مي شوند اما در بين اين گونه ها ، دو نمونه از محبوبيت بيشتري برخوردار هستند. يكي از آنان
Citrus limon است كه در كشور ما با نام ليمو ترش مازندراني (ايتاليايي و نام انگليسي Lemon) و ديگري با نام علمي Citrus latifolia است كه با نام ليمو ترش شيرازي (ايراني و نام انگليسي Lime) شناخته و معرفي مي شوند.

ليمو ترش مازندراني،اين درختان هميشه سبز 6-3 متر ارتفاع دارند و معمولا تيغ‌هاي تيزي نيز بر روي شاخه هاي آنان وجود دارد. برگها وقتي تازه و جوان هستند ته مايه‌اي از رنگ قرمز دارند كه با بالغ شدن برگ از بين مي رود. جوانه هاي گل قرمز رنگ هستند اما گلهاي معطر اين گياهان به رنگ سفيد هستند و به شكل منفرد و يا در دسته‌هاي چندتايي در محور برگها شكل مي گيرند. ميوه ها بيضي شكل و زرد رنگ هستند و حدود 12-7 سانتيمتر طول دارند و سطح ميوه تا حدودي ناصاف است. مهمترين نام انگليسي اين ليمو Lemon است.

ليمو ترش شيرازي (ايراني) ،در واقع از دو رگه گيري بين ليموي مازندارني و بالنگ بدست آمده است. در واقع اين نوع ليمو همان درختي است كه بيش از ساير مركباتي كه ميوه هاي ترش مزه دارند به شكل تجاري در سراسر دنيا و در مكانهايي كه آب و هواي مناسبي دارند و به منظور توليد تجاري اين ميوه كشت مي شوند.يكي از دلايل اين مسئله تحمل بيشتر اين گونه از درختان در برابر سرماي هوا و در مقايسه با ساير درختان مركبات است كه ميوه هاي مشابه و ترش مزه توليد مي كنند. درختان ليمو ترش شيرازي 6-5/4متر ارتفاع دارند . ساقه هاي آنان مقدار كمي خار دارد و يا حتي بدون خار است . برگها نيز كمي معطر هستند و هنگام جواني ته مايه اي از رنگ ارغواني دارند اما بعدا همگي سبز رنگ مي شوند. جوانه هاي گل ته مايه اي از رنگ ارغواني دارند اما گلها سفيد رنگ هستند . ميوه ها پوستي نسبتا صاف و سبز رنگ دارند و اگرچه ميوه هاي بالغ در نهايت زرد رنگ مي شوند اما هنگامي كه سبز رنگ هستند از درخت جدا و مصرف مي شوند. ميوه ها بدون هسته و يا تقريبا بدون هسته هستند و نسبت به ساير ليموها ، ميوه هاي درختان ليمو ترش شيرازي ماندگاري بيشتري بعد از برداشت از خود نشان مي دهند. اين ليمو در زبان انگليسي معمولا Lime خوانده ميشود.

شرايط محيطي

آبياري : درختان ليمو ترش به طور كل و البته زماني كه بالغ هستند دوره هاي كوتاه مدت خشكي را به خوبي تحمل مي كنند اما براي توليد ميوه مناسب و بخصوص براي درختان جواني كه تازه كشت شده اند مي بايست برنامه منظم آبياري را در نظر گرفت . براي درختان جوان تازه كشت شده بهتر است كه در طي ماه اول كاشت هر 3-2 روز يكبار نسبت به آبياري درخت اقدام كرد اما بعد از گذشت يك ماه، فاصله آبياري را افزايش داد و به هر هفته يكبار و يا هر 10 روز يكبار رساند. درختان بالغ نيز به همين صورت هستند يعني اگر نزولات آسماني در حدي نيست كه نياز آبي گياه را فراهم كند هر 10 روز يكبار نياز به آبياري درختان بالغ است تا دچار ريزش غنچه و ميوه هاي كوچك و يا ريز شدن محصول توليدي و كم آب شدن آن نشود. هنگام هر نوبت آبياري بهتر است كه خاك اطراف تنه گياه تا شعاع حداقل 30 سانيتمتري و عمق 90 سانتيمتري به خوبي مرطوب شود. اينكه چه ميزان آب لازم است تا در اين عمق نفوذ كند و آنرا مرطوب كند بستگي به بافت خاك دارد يعني بافت خاك هر مقدار سبك تر باشد به دليل سرعت بيشتر نفوذ آب در خاك به حجم آب كمتري نياز داريم تا به عمق 90 سانتيمتري برسد و در مورد خاك سنگين نيز به حجم آب بيشتري نياز است. معمولا در خاك با بافت متوسط اگر سطح رويين خاك را در نظر بگيريم و روي اين سطح را با آب به ضخامت 8-7 سانتيتمتر بپوشانيم ، اين حجم از آب براي نفوذ در عمق 90 سانتيمتري و مرطوب كردن اين عمق از خاك كافي است. همانطور كه درختان ليمو بهتر است خشكي نكشند، آبياري بيش از اندازه و مرطوب بودن خاك مي تواند يكي از دلايل عدم گلدهي اين درختان باشد. به همين دليل برخي از پرورش دهندگان ترجيح مي دهند زماني كه سطح خاك تا عمق 10-7 سانتي خشك شد، سپس اقدام به آبياري درختان ليمو كنند .

نور: درختان ليمو ترش را بايد در مكاني با نور كامل و مستقيم آفتاب كاشت يعني در مكان كاشت بايد رزوانه حداقل 8-6 ساعت نور مستقيم آفتاب وجود داشته باشد. كمبود نور از جمله دلايل ريزش گلها و يا حتي در صورت شديد بودن اين مسئله عدم گلدهي درخت است . البته نور بيش از اندازه و بيش از 12 ساعت در طي روز به خصوص در مناطقي كه تابستانهاي گرمي نيز دارند موجب سوختن نوك و حاشيه برگها و ريزش غنچه هاي گل مي شود. نبابراين در چنين مناطقي بهتر است كه گياه را در جايي بكاريم تا از سايه در طي بعد از ظهر برخوردار باشد.

دما: درختان ليمو ترش به طور كل در مقايسه با ساير مركبات به سرما حساسيت بيشتري دارند اما در ميان آنان ليموترش شيراز تحمل بيشتري نسبت به سرما از خود نشان ميدهد. مثلا ليمو ترش مازندراني دما را تا حدود 4- درجه تحمل مي كند و بعد از برگهايشان خواهد ريخت اما ليمو ترش شيراز در 5/6- اين اتفاق برايش روي مي دهد و در 7- درجه سانتيگراد درخت از بين خواهد رفت. اما توجه كنيد اگر بخواهيم آسيبي در اثر سرما به اين گياه وارد نشود بهتر است كه اصلا دما در طي زمستان زير صفر نزول نكند. زيرا در چنين شرايطي و دمايي، قطعا به گلها و ميوه هاي جوان اين گياهان آسيب مي رسد و از بين خواهند رفت. درختان ليمو ترش همانند ساير درختان ميوه نياز سرمايي دارند تا بتوانند توانايي توليد گل و ميوه را بدست آورند و نياز سرمايي آنان 300 ساعت دماي زير 20 درجه است كه البته چندان هم سرد نيست و بهتر است كلمه هواي خنك را براي آن استفاده كرد.البته برخي منابع علمي دماي مناسب برطرف شدن نياز سرمايي اين درختان را حدود 15 درجه اعلام كرده اند. همچنين اين درختان به طور كل در مناطقي كه تابستانهاي نسبتا خنكي دارند بهتر رشد مي كند و با تابستانهاي بسيار گرم سازگاري ندارد مگر اينكه از آبياري مناسب و همچنين محافظت از نور در طي بعد از ظهر برخوردار باشد.

خاك: درختان ليمو خاكي با زهكش خوب و كمي اسيدي نياز دارند. يعني در مناطقي كه خاك گچي است (اسيديته بيش از 5/7) اين درختان رشد خوبي نخواهند داشت. همچنين اين درختان بخصوص ليمو ترش مازندارني خاكهاي فقير را به خوبي تحمل كرده و در اين خاكها رشد مي كنند. فاصله كاشت درختان ليمو حدود 7-6 متر از يكديگر است. كوددهي اين درختان در سه مقطع زماني در طي سال انجام مي شود كه اين مقاطع عبارتند از اواخرزمستان/ اوايل بهار – اواخر بهار/اوايل تابستان – اواخر تابستان) .

توجه1- براي درختان جوان بخصوص در سال اول و دوم رشد كودهايي با درصد نيتروژن پايين توصيه مي شود تا گياه دچار سوختگي ريشه نشود. قويترين كودي كه براي چنين درختاني توصيه مي شود سولفات آمونيم است.

توجه 2- بعد از دادن محلول كود به خاك اطراف گياه ، آنرا به خوبي آبياري كنيد تا كود به اكثر ريشه هاي گياه برسد.

توجه 3- فاصله حداقل 10-5 سانتيمتري را بين مكان كوددهي و تنه گياه رعايت كنيد

توجه 4- گاهي برخي افراد كه به شكل شخصي و خانگي نسبت به نگهداري درختان مركبات اقدام مي كنند تمايلي به استفاده از كود شيميايي ندارند مي توانند از خاك برگ استفاده كنند بدين صورت كه با شروع فصل بهار خاك برگ را به ضخامت حدود 5 سانتيمتر در اطراف درخت و البته با در نظر گرفتن فاصله 5 سانتيمتر از تنه اصلي درخت بر روي سطح خاك پخش مي‌كنيم و هر سال اين عمل را در فصل بهار تكرار مي كنيم. در شيوه بكارگيري خاك برگ به جاي كود شيميايي ممكن است كمبود عنصر فسفر پيش آيد كه براي مرتفع ساختن اين مشكل مي توان از ماده اي همانند پودر استخوان استفاده كرد. اين پودر بر روي سطح خاك پاشيده مي شود به تدريج همراه آبياري حل شده و فسفر آن مورد استفاده درخت قرار ميگيرد.

توجه 5- فسفر براي درختان مركبات مهم است و يكي از عناصر نسبتا پرمصرف اين درختان است و كمبود فسفر يكي از دلايل مهم عدم رشد مناسب اين درختان به شمار مي رود. البته بايد دقت كرد كه اگرچه وجود فسفر بسيار مهم است اما بيش بود اين عنصر و زياده روي در استفاده از آن بسيار بيش از كمبود آن به درختان مركبات آسيب وارد مي كند. برخي از پرورش دهندگان تجاري باغهاي مركبات از كودهاي فسفر نيز علاوه بر ساير برنامه هاي كوددهي به شكل اضافي نيز استفاده مي كنند. بدين صورت كه در هنگام آماده سازي خاك باغ براي كاشت درختان مركبات از 454-227 گرم كود فسفره استفاده مي كنند و با خاك مخلوط مي كنند و بعد از آن هر 4-3 سال يكبار از كودهاي فسفره استفاده مي‌شود. كودهاي فسفره بهتر است كه در عمق حدود 3-2 سانتيمتري سطح خاك قرار گيرند تا ريشه ها دسترسي بهتري به آنها داشته باشند.

درختان ليمو ترش را مي توان در گلدانهاي بزرگ پرورش داد در اين صورت برنامه هاي كوددهي اين درختان با درختاني كه به شكل تجاري و در فضاي آزاد متفاوت است معمولا براي اين درختان كودهايي با نسبت 1-1-2 هر سه ماه يكبار استفاده مي شود.

هرس: برنامه هرس اين درختان از زمان جواني اكثرا به منظور جلوگيري از بلند شدن انان و كنترل ارتفاع آنان انجام مي شود به نحوي كه حداكثر تا حدود 5/3 متر باقي بمانند. تا زماني كه درخت به ارتفاع دلخواه نرسيده است معمولا هرسي نيز انجام نمي شود مگر در حد قطع شاخه هايي كه مركز درخت را بسيار شلوغ كرده اند و يا شاخه هايي كه با هم در تماس هستند و مزاحم رشد هم مي باشند و ياشاخه هاي سرمازده و آسيب ديده. در طي دوران رشد اين درختان ساقه ها بسيار بلند و پر رشد كه معمولا محصول چنداني نيز توليد نمي كنند، به اندازه يك سوم يا يك چهارم طولي كه دارند سرزني مي شوند تا رشد ساقه هاي جديد تحريك شود.بهترين زمان هرس نيز بعد از اوج ميوه دهي و قبل از اوج گلدهي بعدي است.

تكثير: استفاده از بذر اين گياهان يكي از روشهاي تكثير درختان ليمو است. از زمان كاشت بذر تا بالغ شدن درخت و ميوه دهي آن حدود 7-6 سال و حتي گاهي تا 15 سال طول مي كشد. كاشت بذر اين درختان سخت نيست. بذرها را بايد از درون ميوه درآورد و با آب شست و به مدت 8 ساعت در آب خيساند. اگر پوسته رويين و نازك هسته ها را جدا كنيم جوانه زني بذرها ساده تر صورت مي گيرد. اگر هم كه جدا سازي اين پوسته سخت است مي بايست قبل از خشك شدن پوسته هسته نسبت به كاشت آن اقدام كرد . در مخلوط خاك برگ +شن بذرها را مي كاريم و به اندازه حدود 5/1سانتيمتر بر روي آنان مخلوط خاك مي ريزيم و مراقب هستيم تا سطح خاك همواره مقداري از رطوبت را داشته باشد. مكاني روشن و به دور از نور مستقيم آفتاب و با دماي حدود 21 درجه براي جوانه زني بذرها لازم است. بعد از جوانه زني و به مدت 6-3 هفته نيز براي گياهان جوان دماي حدود 21-18 درجه و حدود 4 ساعت نور مستقيم مناسب است و بعد از آن مي توان ميزان نور را بيشتر كرد. قلمه گيري روش ديگر تكثير درختان ليمو است. قلمه گيري در فصل اواخر فصل بهار /وايل تابستان و از درختان جوان و يا ساقه هاي جوان و تازه رشد كرده نتيجه بهتري خواهد داشت. طول قلمه ها حداقل 10 سانتيمتر است و نبايد حاوي گل و يا ميوه باشد . تمامي برگها به جز3-2 برگ بالاي قلمه جدا مي شوند. جدا كردن پوست پايين قلمه به طول5/2 سانتيمتر و يا كاربرد هورمونهاي ريشه زايي نيز به تحريك ريشه زايي كمك مي كند. از مخلوط خاك برگ +شن مي توان براي كاشت قلمه ها استفاده كرد و حدود نيمي از طول قلمه در بستر كاشت فرو مي رود. دماي مناسب ريشه زايي حدود 23- 21 درجه است و نبايد اجازه داد كه سطح خاك رطوبت خود را از دست بدهد اما اين به معني خيس بودن هميشگي سطح خاك نيست. از غبارپاشي و همچنين كشيدن پلاستيك بر روي قلمه ها نيز به منظور حفظ رطوبت اطراف قلمه ها مي توان استفاده كرد. ريشه زايي حدود 4-3 هفته طول مي كشد و از زمان ريشه زايي قلمه تا زماني كه درخت توليد ميوه داشته باشد حدود 4-3 سال زمان مي برد. پيوند زني نيز از ديگر روشهاي تكثير اين يگاهان است كه معمولا از روش پيوند شكمي يا T براي اين منظور استفاده مي شود. زماني مناسب پيوند زني از اواسط بهار تا اواسط پاييز است. پيوندك را بر روي پايه اي به ارتفاع حدود 15 سانيتمتري از سطح خاك قرار مي دهيم و مابقي طول پايه كوتاه مي شود. توجه كنيد كه معمولا از پايه ليمو ترش براي درختان ليمو ترش استفاده مي شود همچنين اگر در فكر بكارگيري پايه ليمو ترش براي ساير درختان مركبات هستيد بايد به اين نكته توجه كنيد كه اين كار مي تواند منجر به افزايش سرعت رشد شود اما تاثير منفي بر روي طعم ميوه مركبات خواهد داشت مثلا پرتقالي ترش تر بدست خواهد آمد. همچنين هنگام تهيه پيوندك حتما از درختي كه بالغ است (به مرحله ميوه دهي رسيده است) پيوندك تهيه كنيد اگر پيوندك را از درختان جوان كه هنوز نابالغ هستند تهيه كنيد بعد از عمل پيوند بايد مدت زماني بيشتر صبر كنيد تا گياه حاصل از عمل پيوند به توانايي گلدهي و ميوه دهي برسد.

آفات و بيماري: از آفات درختان ليمو مي توان به شته ، شپشك ،شپشك آردآلود نام برد. از بين بيماري ها نيز بيماري هاي قارچي لكه سياه ، آنتراكنوز ، لكه روغني ، پوسيدگي قهوه اي، بيماري قارچي ريزش ميوه هاي نارس و همچنين شانكر باكتريايي نام برد.

1393/12/09
۱۳۹۶ جمعه ۳ آذر
معرفی کتاب
معرفی کتاب
اوقات شرعي
تعداد بازدیدکنندگان امروز 4 تعداد بازدیدکنندگان دیروز 3 تعداد کل بازدیدکنندگان تا امروز 15595 تعداد کاربران بر خط 0 تعداد کاربران لاگین بر خط 0
Powered by DorsaPortal