'NoData' not found in DataDic
لاله
        
لاله   
Tulipa gesneriana
لاله گياهي چند ساله و پياز دار است كه به خانواده
Liliaceae تعلق دارد. زادگاه اصلي آن آسياي مركزي، سيبري، مغولستان وچين است. نمونه هاي وحشي آن در قسمت هاي مختلف ايران به ويژه سلسله كوه هاي زاگرس و البرز وجود دارد. گل لاله سه گلبرگ و سه كاسبرگ دارد و كاسبرگها هم شكل و هم رنگ گلبرگها هستند به طوري كه به نظر مي‌رسد اين گياه شش گلبرگ دارد. رنگ گلبرگها نيز بسيار متنوع و متفاوت است.

گل لاله بومي مناطقي با زمستانهايي طولاني و سخت، بهار كوتاه و تابستانهاي طولاني و خشك است. پياز اين گياه داراي دوران خواب است كه در طي آن سرماي لازم را نيز براي سبز شدن و توليد گل در بهار دريافت مي‌كند.بر طرف كردن نياز سرمايي اين گياه مهم است درغير اينصورت بعد از مدتي رشد ، پياز آن ضعيف مي‌شود و از بين مي‌رود. امروزه گياه لاله در مناطقي گرمتر از موطن خود و معمولا در اواخر تابستان و يا در طي پاييز كاشته مي‌شوند و همانند گياهي يكساله مورد استفاده قرار مي‌گيرند.

اگر بخواهيم كه با فرارسيدن فصل بهار پياز لاله به گل بنشيند بايد حداقل به مدت 8-6 هفته دماي 5 درجه سانتيگراد را در محيطي تاريك و به دور از نور براي آن فراهم نمود. اگر اين نياز سرمايي برطرف نشود با گرمتر شدن هوا و فرارسيدن بهار گياه به گل نخواهد رفت. با فرارسيدن انتهاي زمستان و ابتداي بهار و در دماي 5/15-10و در مكاني با نور كم تا متوسط پيازها شروع به رشد مي‌كنند و برگهاي آن ابتدا از پياز بيرون آمده و سپس از سطح خاك بيرون مي‌آيند. تا زماني كه قسمت جوانه زده سبز مي شود پيازها در همين مكان باقي مي مانند. اين مرحله يعني جوانه زدن پيازها و سبز شدن ناحيه جوانه زده در دماي 5/15-10 درجه در حدود 5-4 روز طول مي‌كشد. زماني كه طول اين جوانه به حدود 5 سانتيمتر رسيد سپس مي توان گياهان را به مكاني با نور بيشتر و دماي حداكثر 21 درجه منتقل كرد تا رشد برگها و ساقه گل تسريع شود. به شكل معمول از زمان سبز كردن پيازها تا زمان گلدهي در حدود 4-3 هفته طول ميكشد(اين مدت زمان با توجه به شرايط نوري و دمايي محيط قابل تغيير است) به شكل طبيعي پيازهاي لاله در طي فروردين و ارديبهشت گل مي دهند. در اين مدت پياز اصلي از بين مي رود و گلها آب و مواد غذايي مورد نياز خود را از ريشه هاي گياه بدست مي‌آورند. در اواخر بهار و اوايل تابستان گل پژمرده خواهد شد و مي‌توان در حدود 8-6 سانتيمتر از ساقه آنرا نگه داشت و بقيه را قطع كرد. هر چه كه برگها غذاسازي كنند صرف رشد و تغذيه پيازهاي جواني مي‌شود كه در زير خاك در حال تشكيل شدن هستند . در اواسط تابستان برگها شروع به خشك شدن مي‌كنند و زماني كه بيش از 50٪ برگها خشك شدند ديگر لازم نيست تا به گياه آب داد. بعد از آن مي‌توان پيازهاي جوان را از خاك بيرون آورد . پياز لاله به مكاني گرم و خشك براي گذاران تابستان نياز دارد. در طي اين دوره به مدت 8 هفته مكاني خشك و با دماي 20-18 درجه سانتيگراد نياز است. اگر تابستان خشك باشد و بستر كاشت مرطوب نشود مي‌توان پيازها را در خاك باقي گذاشت. در واقع دماي نيمه گرم اواخر تابستان براي تشكيل سرآغازه هاي گل فصل بعد و انگيزش گلدهي اين گياه لازم است. بعد از طي اين مدت دوره فصل پاييز و زمان كاشت پيازهاي لاله فرا مي‌رسد و چرخه مجددا تكرار مي شود.

لاله‌هايي كه پياز درشت و ساقه هاي گل كوتاهي دارند بسيار مناسب كاشت در گلدان هستند. محيط اين پيازها در حدود 14-12 سانتيمتر است. نمونه هايي كه ساقه هاي گل بلندي دارند و پيازهايي كوچك، مناسب كاشت در باغ و باغچه مي‌باشند.در انتهاي گلدان براي خروج آب اضافي حتما منافذي بايد وجود داشته باشد زيرا پياز لاله به محيط مرطوب بسيار حساس است و احتمال پوسيدن پياز آن وجود دارد. بنابراين حتما بايد 5-3 سانتيمتر از انتهاي گلدان را با سنگريزه هاي درشت بپوشانيد تا به زهكش گلدان و خروج آبهاي اضافي كمك شود. در زمان كاشت پيازها حتما سر آنها به طرف بالا قرار گيرد و اگر چند پياز را در كنار هم مي‌خواهيد بكاريد فاصله 15-5 سانيتمتري را بين آنان در نظر بگيريد. عمق كاشت پياز لاله دو يا سه برابر ارتفاع آن است. مثلا اگر ارتفاع پياز لاله 5 سانتيمتر است آنرا مي‌توان در عمق 15-10 سانتيمتري بستر كاشت قرار داد.

چگونه گل لاله را پيش رس كنيم؟

براي اينكه گل لاله را بتوان در عيد نوروز روانه بازار گل كرد مي‌توان گلدهي آن را با استفاده از تغييرات دمايي محل نگهداري آن در مقاطع خاص به جلوانداخت. بايد دانست كه روشهاي مختلفي براي اين كار (دماهاي مختلف در مقاطع زماني متفاوت ) وجود دارد. اول از همه بايد پيازهايي انتخاب شوند كه درشت هستند و از گونه‌هايي استفاده كرد كه اصولا ساقه گل كوتاهي دارند زيرا اين نمونه ها بسيار مناسب كاشت در گلدان و نگهداري در محيطهاي محافظت شده همانند گلخانه هستند. اين پيازها را مي‌توان در اواخر آبان و يا اوائل آدر ماه در يك گلدان كه حاوي خاك سبك همانند يك حجم شن+يك حجم خاك برگ است كاشت . عمق كاشت را نيز در حدود دو برابر ارتفاع پياز در نظر بگيريد. سپس گلدانهاي حاوي پيازها به مدت 6 هفته در مكاني تاريك با دماي 4-3 درجه سانتيگراد نگهداشته مي‌شوند .سپس 6 هفته ديگر آنها را در دماي 10-5 درجه نگه مي دارند و بعد از سپري شدن اين مدت ، دماي محيط به 15 درجه افزايش مي‌يابد . با اين عمل سبز شدن پيازها آغاز شده و نوك سبز برگها از خاك خارج مي‌شوند كه در اين موقع و با ديدن نوك برگها، مي‌توان دما را در حدود 15-10 تنظيم كرد تا سبز شدن و رويش آنان با كندي صورت بگيرد. در اين مرحله هر مقدار كه شدت نور محيط بيشتر باشد سبز شدن برگها و گلدهي گياه تسريع مي‌شود. بنابراين با پوشاندن نوك سبز شده گياه به وسيله كاغذ و يا هر وسيله مناسب ديگر مي‌توان از سرعت رشد آنان كم كرد.

زمان خريد پياز لاله به چه نكاتي توجه كنيم؟

پيازهايي را كه هر گونه لكه و يا رنگي غير طبيعي همانند سفيد صورتي و يا آبي در سطح رويين خود نشان مي‌دهند مناسب نيستند. همچنين در صورتي كه لايه كاغذ مانند روي پياز وجود ندارد آنرا نخريد. ممكن است در هر زمان از سال بتوانيد پياز لاله را تهيه كنيد اما تا پاييز براي كاشت آنها صبر كنيد. اگر زودتر آنان را بكاريد برگها بيرون خواهد آمد اما نياز سرمايي گياه براي گلدهي هنوز برطرف نشده است بنابراين شاخه گلي توليد نخواهد شد. همچنين به دليل كاهش دما و نور در طي پاييز و زمستان رشد پيازهاي جوان اين گياه در زير خاك به خوبي انجام نخواهد گرفت. پيازهاي خود را تا زمان كاشت و يا به منظور نگهداري در انبار در كيسه كاغذي نگهداري كنيد. كيسه هاي پلاستيكي به دليل نگهداشتن رطوبت و شيوع بيماري هاي قارچي براي اين كار مناسب نيست.

شرايط كاشت و نيازهاي محيطي پيازها

آبياري:آبياري زياد و يا بافت سنگين محيط كاشت احتمال پوسيدگي پيازها را بسيار افزايش مي‌دهد. بعد از كاشت پيازها گلدان را آب دهيد. اين كار به پياز نشان مي‌دهد كه زمان فعاليت است و ريشه ها بايد شروع به رشد كنند. اما در ادامه كار عمل آبياري لازم نيست زيرا هنوز گياه برگ ندارد و مصرف آب آن زياد نيست. مي‌توان در اين مدت با پوششي پلاستيكي روي سطح گلدان را پوشاند تا بستر كاشت رطوبت خود را حفظ كند. با رشد برگها و همچنين گرم تر شدن هوا ابياري را افزايش دهيد اما به ياد داشته باشيد كه محيط اطراف پيازها هرگز نبايد آب را در خود نگهدارد.

نور : مكان كاشت بايد از آفتاب خوبي برخوردار باشد و روزانه حداقل 6-4 ساعت از نور مستقيم افتاب بهره مند باشد. نور كم محيط از جمله دلايل عدم گلدهي اين گياه محسوب مي‌شود.

دما: گلهاي لاله به دما حساس هستند. در دماي 18- 10 ماندگاري بيشتري دارند اما زماني كه دماي محيط به 29-24 درجه سانتيگراد مي‌رسد آنها به سرعت شكوفا مي‌شوند . اگر با دماي بيشتري مواجه شوند پژمرده خواهند شد.

خاك : گياه لاله به خاكي با زهكش بسيار خوب نياز دارد تا پياز ها دچارپوسيدگي نشود. به عنوان مثال مخلوطي با يك قسمت شن + يك قسمت خاكبرگ بستر سبك و مناسبي براي اين گياه فراهم مي‌كند. گفته مي‌شود اگر قرار است از گياه لاله به عنوان گياهي يكساله استفاده شود نيازي به كود دهي آن نيست اما اگر قصد تهيه پياز براي سال آينده را داشته باشيم لازم است كه گياه را با مصرف كود تقويت كنيم . در مورد گياهان گلداني زماني كه برگها بيرون آمدند و در حال رشد هستند و اگر در زمان تهيه بستر كاشت از كود استفاده نشده است مي‌توان از كودهاي مايع البته با نصف غلظت معمول هر دو يا سه هفته يك بار استفاده كرد. استفاده از كودهايي كه ميزان فسفر بيشتري دارند توصيه مي‌شود اما كودهايي كه ازت زياد دارند براي اين گياه مناسب نيست و موجب كاهش كيفيت پيازهاي جوان كه در زير خاك در حال رشد هستند مي‌شود. همانطور كه اشاره شد بعد از پژمردن گل، برگها هنوز به فعاليت خود ادامه مي‌دهند و در واقع براي پيازهاي تشكيل شده در زير سطح بستر كاشت غذاسازي مي‌كنند . بنابراين كوددهي را تا زماني كه برگها به شكل طبيعي زرد مي شوند مي‌توان ادامه داد.

تكثير: از دو روش براي تكثير اين گياه مي‌توان در محيط خانه و باغ استفاده كرد. استفاده از پيازچه هاي تشكليل شده در انتهاي فصل رشد و يا كاشت بذرهاي آن. در طي گلدهي گياه، پياز مادري از بين مي‌رود زيرا تمامي مواد غذايي آن را گل لاله مصرف كرده است. از طرفي پيازچه هايي در ناحيه‌اي كه در قسمت زيرين پياز مادري است شكل گرفته اند. به طور معمول يك پياز لاله 3-2 عدد پياز بوجود مي آيد كه يكي از آنها بزرگتر از ديگران است و توانايي گلدهي در سال آينده را دارد وبقيه كمي ريزتر هستند به نحوي كه ممكن است دو يا سه سال زمان لازم داشته باشند تا رشد كنند و بتوانند گلهايي با كيفيت توليد كنند. بعد از خشك شدن برگهاي گياه ، با دقت پيازها را از خاك بيرون آوريد تا آسيب به حداقل ممكن برسد. هر چه برگ باقي مانده است با احتياط از اطراف پيازها جدا كنيد. تمامي خاك را تا جايي كه امكان دارد تميز كنيد مي توان پيازها را شسته و بعد آنها را با دستمال كاغذي خشك كرده و حدود 3-2 روز در مكاني خشك قرار مي‌دهند تا رطوبت اضافي از بين برود. سپس نوبت جداكردن پيازچه ها از يكديگر است كه بايد با احتياط انجام شود . پيازهاي جوان را در مكاني سرد تاريك و خشك نگهداريد تا زمان كاشتن آنان فرا برسد. پيازهاي جوان را با فرارسيدن فصل پاييز همانند ساير پيازها بكاريد تا چرخه رشد خود را طي كنند البته اگر از اين پيازچه ها ساقه گل تشكيل شد بهتر است تا شاخه گل حذف شود تا تمامي توان گياه صرف بزرگ شدن پياز دختري اصلي شود. كاشت بذر نيز امكان پذير است اما احتمال دارد كه گياهان حاصل از كاشت بذر شبيه گياه مادري نباشند. از كاشت بذر تا توليد پيازي كه توانايي گلدهي داشته باشد حدود 7-4 سال طول خواهد كشيد. بذرها را به محض رسيدن مي‌توان كاشت يعني زماني كه بعد از پژمردن گل ، ميوه آن رسيد و قهوه‌اي رنگ شد مي‌توان بذرها را درآورد و در بستر كاشتي بسيار سبك كاشت. روي بذرها را با لايه بسيار نازكي از بستر كاشت مي پوشانند و ظرف محتوي آنان را در مكاني سرد مي‌گذارند تا بذرها جوانه بزنند. همچنين اگر در برداشت و كاشت بذرها تاخير داشته باشيد پوشش سختي در اطراف بذرها تشكيل مي‌شود و اين بذرها براي اينكه در آينده بتوانند جوانه بزنند به گذران دوره ركود نياز دارند. اين بذرها بايد به دقت از داخل ميوه ها در آورده شوند و به مدت يك هفته در مكاني خشك و خنك قرار گيرند تا رطوبت اضافه خود را از دست بدهند. اين بذرها به سرمادهي مرطوب نياز دارند تا بتوانند قدرت جوانه زني را دوباره باز يابند. مي‌توان آنان را در پارچه اي مرطوب پيچيد و داخل يك كيسه پلاستيكي و سپس داخل يخچال گداشت تا اين دوره را به مدت 3-2 ماه طي كنند. بعد از گذشت اين مدت زمان بذرها را مي‌توان كاشت. زماني كه ساقه هاي جوان از زير خاك بيرون آمدند مي‌توان گياهان جوان را در طي فصل رشد هر دو يا سه هفته يك مرتبه با كودهاي مايع البته با نصف غلظت كوددهي كرد.

مشكلات فيزيولوژيكي:

عدم گلدهي-پيازهاي كوچك و يا پيازهايي كه در خاكهاي فقير رشد كرده اند ممكن است گل ندهند. اين پيازها بايد در خاكي غني و سبك كاشته شوند تا به خوبي رشد كنند. براي غني كردن خاك قبل از كاشت پيازها مي‌توان از كودهايي با فرمول كامل (مقدار مساوي ازت، فسفر، پتاسيم) استفاده كرد و بعد از گلدهي نيز از كودهايي كه ميزان كمتري ازت نسبت به فسفر و پتاسيم هستند هر دو يا سه هفته يك بار استفاده شود. عدم گلدهي پيازها مي‌تواند مربوط به عدم دريافت سرماي كافي در طي دوران ركود زمستانه نيز باشد. اگر نتوان پيازها را در دماي زير 18 درجه نگه داشت حتما مشكل عدم گلدهي پياز پيش خواهد آمد. همچنين براي رشد بهتر پيازها براي گلدهي در سال آينده بعد از پژمرده شدن گل، از ساقه آن 8-6 سانتميتر باقي گداشته و بقيه را قطع كنيد زيرا شكل گيري بذرها توان پياز را خواهد گرفت. عمق كم كاشت پياز و يا زود كاشتن آن در ابتداي پاييز از ديگر دلايل عدم گلدهي است. در مورد لاله هاي كاشته شده در فضاي آزاد اگر پياز را زود بكاريم ساقه گل تا انتهاي پاييز از خاك خارج مي‌شود اما با آمدن زمستان و كاهش دما از بين خواهد رفت البته خود پياز از بين نمي رود . نور اندك محيط نيز از ديگر دلايل عدم گلدهي اين گياه است.

تشكيل پيازهاي كوچك: همانطور كه اشاره شد بعد از تشكيل گل، پياز مادري از بين مي‌رود و يك پياز درشت و چند پياز ريزتر در زير خاك تشكيل مي‌شوند. هر قدر كه شرايط خاك نامناسب تر و مواد غذايي كمتري داشته باشد پيازهاي شكل گرفته ريزتر خواهند بود.

ساقه گل كوتاه: عدم وجود دوران سرماي مورد نياز و بر طرف نشدن نياز سرمايي گياه موجب كاهش طول ساقه گل خواهد شد. كاشت ديرهنگام نيز مي‌تواند چنين مشكلي را ايجاد كند.

افتادگي ساقه: ساقه در چند سانتيمتري گل خم مي‌شود و سه دليل براي آن عنوان مي‌شود1- به دليل كمبود كلسيم اين مسئله روي مي‌دهد به همين دليل مي‌توان از كودهاي حاوي نيترات كليسم در زمان آماده سازي خاك استفاده كرد 2- سرماي نامناسب در زمان گلدهي گياه 3- عدم سرماي مناسب در زمان سرمادهي و بالا بودن نامناسب دما در زمان ركود و خواب پيازها.

آفات و بيماريها: شته، حلزونها و رابها، شپشك آرد آلود، كنه تار عنكبوتي، بيماريهاي ويروسي ، بوترتيس ، پوسيدگي خاكستري پياز، بيماري پوسيدگي ريشه، بيماري كپك آبي ، بيماري قارچي بلايت

1393/11/13
۱۳۹۶ جمعه ۳ آذر
معرفی کتاب
معرفی کتاب
اوقات شرعي
تعداد بازدیدکنندگان امروز 4 تعداد بازدیدکنندگان دیروز 3 تعداد کل بازدیدکنندگان تا امروز 15595 تعداد کاربران بر خط 0 تعداد کاربران لاگین بر خط 0
Powered by DorsaPortal