'NoData' not found in DataDic
سيكلامن
                
سيكلمن
cyclamen spp.

سيكلمن Cyclamen به خانواده primulaceae تعلق دارد و بومي اروپاي مركزي، نواحي مديترانه و ايران است جنس سيكلامن داراي 15 گونه است كه همگي گياهاني چند ساله و گلدار هستند و به دليل شكل خاص گلبرگهايشان كه به سمت بالا قرار مي گيرند و منظره اي زيبا ايجاد مي‌كنند ، محبوب هستند. در كشور ما نيز نمونه هايي از اين گياه كه در فصل بهار و بخصوص روزهاي عيد نوروز گل مي‌دهند طرفداران خاص خود را دارد.

اگرچه برخي از نمونه هاي اين گياه را همانند Cyclamen hederifolium به دليل مقاومت در برابر سرما مي‌توان در فضاي باز كشت كرد اما اكثر اين گياهان به عنوان گياهاني گلداني مورد كشت و نگهداري قرار مي‌گيرند.تنها نمونه اي كه اثبات شده است به شكل گلداني خوب رشد نمي كند و حتما بايد در فضاي باز مورد پرورش قرار گيردCyclamen repandum ssp. Repandum است .

نمونه اي كه امروزه بسيار مورد كاشت گلداني و پرورش خانگي قرار مي‌گيرد C. Persicum مي‌باشد.

گياهشناسي عمومي سيكلمن

از قسمتي از گياه سيكلامن كه با نام غده شناخته مي شود ، ريشه و گلها مي‌رويند. در اغلب گونه ها برگها در پاييز شروع به رشد مي‌كنند در طي زمستان به زندگي خود ادامه مي‌دهند و در بهار از بين مي‌روند. سپس گياه وارد دوره ركود مي‌شود. بنابراين در بسياري از انواع اين گياه ، در فصل تابستان شاهد رشد اين گياه نخواهيم بود زيرا اين گياه در حال استراحت است. غده در واقع قسمتي است كه مواد غذايي را در خود ذخيره مي‌كند و دوران استراحت را طي مي‌كند و هر ساله نيز به اندازه آن اضافه مي‌شود. بعد از اتمام دوره استراحت و بسته به نوع و رقم گياه سيكلمن، ريشه ها از قسمت انتهايي ، كناره ها، قسمت فوقاني و يا حتي از تمامي سطح ان بيرون مي‌آيند و رشد مي‌كنند. شكل غده نيز در ارقام مختلف اين گياه و حتي در سنين مختلف غده ممكن است متفاوت باشد اما معمولا كروي شكل است.

برگهاي گياه از غده ها بيرون مي‌آيند.هر برگ ساقه مستقل خود را دارد. البته ساقه گل و ساقه هاي برگ در اوايل رشد شبيه هم هستند اما يك تفاوت عمده دارند. نوك ساقه گل به طرف پايين خميده است اما نوك ساقه برگ به سمت بالا قرار مي‌گيرد.شكل برگها در ارقام مختلف اين گياه متفاوت است برخي برگهايي با لبه هايي صاف دارند و در برخي ، برشهايي پهنه برگ را به چند قسمت تقسيم كرده است. برخي رنگهاي ساده دارند و در برخي نقوشي با رنگهاي سبز كم رنگ و خاكستري و كرم ديده مي‌شود. حتي گاهي طرح زيباي موجود بر روي برگسار علت نگهداري اين گياه زيبا است و نه گلهاي آن.

فصل گلدهي سيكلمن در بين گونه هاي مختلف آن متفاوت است. برخي از آنان همانند Cyclamen hederifolium و Cyclamen purpurascens در طي تابستان و پاييز و برخي همانند Cyclamen persicum در زمستان و برخي همانند Cyclamen repandum نيز در بهار گل مي‌دهند. هر گل ساقه گل مخصوص خود را دارد كه در قسمت انتهايي 180-150 درجه به طرف پايين خم مي‌شود اما گلبرگها به سمت بالا رشد مي‌كنند و همين مسئله موجب زيبايي منحصر به فرد گلها مي‌شود. گلها 5 گلبرگ دارند و گلبرگها گاهي در طول خود پيچ مي‌خورند. شكل گلبرگها نيز در گونه هاي مختلف متفاوت است. Cyclamen repandum گلبرگهايي بلندتر، Cyclamen coum گلبرگهايي گرد و Cyclamen hederifolium قطعات اضافي در بين گلبرگهاي خود دارد. رنگ گلبرگها سفيد، صورتي يا ارغواني است.

از گلها ميوه هاي گرد و با شكل مدور به وجود مي‌ايد كه حاوي چندين بذر با سطوح چسبنده هستند كه در زمان بلوغ قهوه اي رنگ مي‌شوند و دهانه آنها باز شده و بذرها را آزاد مي‌كنند.

فصل خواب (استراحت) سيكلمن

تمام انواع سيكلمنها يك دوره فصل استراحت يا خواب دارند اما زمان آن در گونه هاي مختلف اين گياه متفاوت است. معمولا انواعي كه بومي نواحي مديترانه هستند ، برگ اين انواع در پاييز جوانه مي‌زنند و در زمستان و بهار فعال هستند و در تابستان به خواب و استراحت فرو مي‌روند . بسياري از انواع سيكلمن كه در طي تابستان به خواب فرورفته اند برگهاي خود را هم از دست مي دهند اما برخي از نمونه ها مانند Cyclamen purpurascens و Cyclamen colchicum در طي دوران خواب تابستان برگهايشان را از دست نداده و تنها با رشد برگهاي جديد برگهاي قديمي از بين مي‌روند و خشكيده مي شوند. بر اساس فصل فعاليت و رشد و گلدهي مي‌توان سيكلمن را در دو گروه كلي زمستانه و بهاره (با فصل ركود در تابستان) و تابستانه و پاييزه (با فصل ركود در زمستان ) قرار داد.در طي دروان ركود بهتر است كه گلدان حاوي غده سيكلمن را در مكاني خنك و نسبتا تاريك قرار داد.دوران خواب غده هاي سيكلمن معمولا 3-2 ماه طول مي‌كشد و در طي اين مدت دماي 4 تا 10درجه سانتيگراد لازم است. در اين دوران نبايد گياه را آب داد اما بايد از خشك شدن و سفت شدن خاك نيز جلوگيري كرد تا غده ها از بي آبي چروكيده نشوند و به هيچ عنوان از كود هم نبايد استفاده كرد. دوران خواب را مي توان بعد از اتمام فصل گلدهي گياه يعني اواسط الي اواخر ارديبهشت تا اواسط شهريور ماه بكار برد و با فرارسيدن پاييز و اتمام دوران ركود بايد گلدان محتوي غده را به مكاني با نور بيشتر منتقل كرد و آن را آب داد تا رشد جديد تحريك شود.

چگونگي كاشت غده سيكلمن در بستر كاشت

غده هاي سيكلمن معمولا در زير بستر كاشت و تقريبا نزديك به سطح خاك و در عمق2 تا 3 سانتيمتري كاشته مي‌شوند . البته استثنا نيز وجود دارد به عنوان مثال سيكلمنهايي را كه دماهاي سرد را تحمل مي كنند و در فضاي آزاد كاشته مي شوند در عمق بيشتري كاشته مي‌شوند مثلا C. hederifolium در عمق 15 سانيتمتري قرار مي گيرد (البته به شرط كاشته شدن در فضاي آزاد اگر در گلدان كاشته شود عمق كاشت بايد سطحي باشد) . اصولا عميق كاشته شدن غده ها از دلايل عدم گلدهي اين گياهان در فصل رشد است. غده ها را بايد در زماني كه گياه در ركود است جابجا كرد . البته جابجايي آنان در زمان رشد فعال گياه نيز وجود دارد اما به دليل وجود برگسار و همچنين ريشه هاي فعال داخل خاك اين كار با مشكلات بيشتري همراه است. زيرا بايد مراقب باشيم تا به برگسار ريشه و غده آسيب وارد نيايد. در زمان قرار دادن غده در بستر كاشت حتما مراقب باشيد تا قسمت انتهايي آن با خاك زيرين در تماس باشد و به اصطلاح غده را برعكس نكاريد! معمولا قسمت انتهايي غده كمي صاف تر از قسمت رويين آن (يعني جايي كه ساقه ها در مي آيند ) است.

خصوصيت سيكلمن گلكاران Florist's Cyclamen

همانطور كه اشاره شد سيكلمن تعداد فراواني رقم دارد كه در بين آنان C. Persicum بيش از گونه هاي ديگر در گلكاري مورد استفاده قرار مي‌گيرد به همين دليل به سيكلمن گلكاران نيز معروف است. غده هاي بالغ اين سيكلمن معمولا حدود5 تا 8 سانتيمتر و گاهي (در گياهان چند ساله و بالغ) 15 سانتيمتر قطر دارند و تقريبا مدور هستند و سطح آنان كركدار است و ريشه ها از قسمت پايين غده بيرون مي‌آيند. قسمتي كه در سطح زمين (برگسار) بوجود مي‌ايد 15 تا 30سانتيمتر طول دارد و به همين ميزان نيز به شكل عرضي فضا را اشغال مي‌كند. برگها 5 تا 13 سانتيمتر طول دارند و گاهي بر روي سطح برگ نقوشي از رنگهاي سبز كم رنگ يا خاكستري مشاهده مي‌شود. از اواسط زمستان تا بهار گلهاي آنان نمايان مي‌شود گلها بسيار زيبا و معطر نيز هستند و حدود 5 تا 5/7سانتيمتر طول دارند و دمگل بدون برگ آنان 15 تا 20 سانتيمتر طول دارد.نيازهاي محيطي گونه هاي مختلف سيكلمن با هم متفاوت است و در ادامه نيازهاي محيطي متدوالترين آنان يعني C. Persicum مطرح شده است.

آبياري: در طي فصل رشد و فعاليت گياه بايد به خوبي آبياري شود. اما بين هر دو آبياري اجازه دهيد تا سطح خاك كمي خشك شود و سپس گياه را مجددا آب دهيد. آبياري زياد و خيس و غرقابي شدن خاك گلدان موجب پوسيدن غده درون خاك خواهد شد. همچنين بهتر است كه آب از قسمتهاي كناري گلدان به گياه داده شود و آب را در قسمت مركزي گياه و بر روي غده نريزيد. آبياري كم گياه در طي فصل رشد و خشكي كشيدن آن موجب ريزش برگها و يا غنچه هاي گل خواهد شد. بعد از اتمام دوره گلدهي و فرارسيدن دوره ركود بايد آبياري را به تدريج كم كرد و در نهايت قطع كرد. در مورد C. Persicum كه نمونه شايع در بين پرورش دهندگان است، از آنجايي كه فصل ركود اين گياه در تابستان است بعد از گلدهي و اتمام گلها كه در اواسط فصل بهار مي‌باشد و با شروع زرد شدن برگسار به تدريج آبياري كم و قطع مي‌شود تا گياه وارد دوران ركود شود. در اواسط پاييز مجددا آبياري شورع مي‌شود تا خواب گياه شكسته شود و رشد جديد تحريك شود.

نور: به مكاني پر نور و روشن نياز دارند. به خصوص در مورد سيكلمنهايي همانند C. Persicum كه در طي پاييز تا بهار فعال هستند محيطي پر نور براي رشد لازم است و معمولا مشكل آفتاب سوختگي در اين فصول پيش نمي آيد زيرا اشعه آفتاب به شدت ماه هاي گرم نيست. اما به هر حال در ماه هاي پاييز كه گاهي در طي روز ممكن است دماي محيط بالا برود مراقب مشكل تابش نور بيش از اندازه آفتاب و آفتاب سوختگي نيز باشيد و گياه را به دور از نور مستقيم آفتاب نگهداريد. نور كم محيط موجب عدم شكل گيري گلها، ريزش غنچه هاي گل، كم رنگ شدن برگها و بلند شدن بيش از اندازه دمبرگها خواهد شد.

دما: گونه هاي سيكلمن يا مقاوم به سرما هستند يا حساس به سرما. در مورد C. Persicum كه بيش از ديگر انواع سيكلمن مورد استفاده قرار مي‌گيرد بهتر است كه در مكاني با دماي روزانه 18-16 درجه سانتيگراد و شبانه 5/6 تا 10 درجه و حداكثر 13 درجه سانتيگراد نگهداري شوند . دماي بيش از 20 درجه مي‌تواند موجب به خواب رفتن گياه و غير فعال شدن آن شود. زيرا C. Persicum از جمله نمونه هايي است كه در زمستان و بهار فعال است و دوران استراحت آن در تابستان است بنابراين گرم بودن محيط در طي زمستان يا بهار علاوه بر عدم باز شدن گلها و يا ريز شدن بيش از اندازه آنان، موجب رسيدن پيغام اشتباه به گياه مي‌شود و گياه زودتر به خواب خواهد رفت. حتي برخي از پرورش دهندگان بيان مي‌كنند كه اگر دما بيش از 16 درجه شد حتما بايد رطوبت محيط را از طريق استفاده از روش زير گلداني حاوي سنگريزه و آب افزايش داد. بدين صورت كه يك زير گلداني را پر از سنگريزه مي‌كنيم و تا نيمه در آن آب مي ريزيم و گلدان حاوي گياه را بر روي سنگريزه ها قرار مي‌دهيم. البته كف گلدان گياه به هيچ وجه نبايد با آب در تماس باشد. گرماي محيط موجب تبخير آب شده و به رطوبت هواي محيط مي‌افزايد.

خاك: خاك بايد زهكش خوبي داشته باشد. از جمله مخلوطهاي كاشتي كه استفاده مي‌شود مي توان به اين موارد اشاره كرد: دو قسمت پيت موس+ يك قسمت لوم(يا خاك با كيفيت باغچه)+ يك قسمت شن و يا دو قسمت خاك برگ +يك قسمت شن و يا يك قسمت شن +يك قسمت پيت موس. عدم شكل گيري گلها و يا برگهاي ريز و رنگپريدگي برگها نشانه كمبود مواد غذايي است. براي كوددهي مي‌توان هر ماه يك مربته از كودهاي مخصوص گياهان زينتي البته با نصف غلظت معمول استفاده كرد. كوددهي بيش از اندازه موجب رشد رويشي فراوان برگسار و عدم گلدهي اين گياه خواهد شد. در اثر تغديه فراوان و اشتباه برگها ممكن است آنقدر متراكم شوند كه اصطلاح برگ كلمي cabbage like به آنان اطلاق مي‌شود . همچنين مصرف بيش از اندازه كود مي‌تواند منجر به ريزش گلهاي گياه شود. تعويض گلدان اين گياه معمولا هر دو سال يكبار مورد نياز است و در هنگام استراحت و ركود گياه اين كار را انجام دهيد.

آفات و بيماري: سرخرطومي انگور، كنه، تريپس، بيماري ويروسي، پوسيدگي نرم باكتريايي، پوسيدگي ريشه پيتيوم

تكثير:يكي از روشهاي تكثير C. Persicum از راه كاشت بذر است. بذرها را ميتوان بعد از رسيدن و قهوه اي شدن ميوه ها و باز شدن آنان ، از ميوه ها در آورد و قبل از سرد شدن هوا و در بستري سبك (به عنوان مثال مخلوط كاشت حاوي پيت موس) در عمق 5/0سانتيمتري كاشت. در واقع هر مقدار كه بذر تازه تر باشد درصد جوانه زني آن نيز بيشتر است. بذر ها را مي توان از مرداد تا آذر ماه كشت نمود. بستر كاشت بايد در تاريكي و به خوبي مرطوب نگه داشته شود تا بذرها جوانه بزنند. توجه كنيد كه بذرها را نبايد عميق كاشت و همچنين بذرهاي سيكلمن به تاريكي براي جوانه زني نياز دارند . بنابراين بايد بستر كاشت را در مكاني تاريك گذاشت تا به جوانه زني كمك شود. مرطوب كردن بذرها به مدت 12ساعت به جوانه زني آنها كمك مي‌كند . جوانه زني بذرها با وجود دماي.12 تا 15 درجه سانتيگراد در حدود 30 تا 60روز و در برخي از گونه هاي ديگر اين گياه در حدود 6 تا 10هفته طول مي‌كشد. گياهان كوچك را در بهار زماني كه 4-3 برگ دارند مي توان از بستر كاشت اوليه به بستر كاشت دوم منتقل كرد. يعني گياهان جوان را در گلدان هايي كوچك به شكل مستقل از ديگران كاشت و در آبان به گلخانه هاي 16 درجه مي برند تا به گل بنشينند با ادامه رشد گياهان جوان مي‌توان از برنامه كوددهي هر ماه يك مرتبه البته با نصف غلظت معمول استفاده كرد. توليد گياه گلدار از طريق كاشت بذر نيز در حدود 16ماه به طول مي‌كشد. تقسيم غده روش ديگر تقسيم اين گياه است. البته هر غده بايد حاوي دو برگ باشد. تقسيم غده در زمان ركود و استراحت گياه انجام مي‌گيرد كه معمولا در دي ماه است. و بعد از 12 ماه به گل ميرود.

1393/11/08
۱۳۹۶ جمعه ۳ آذر
معرفی کتاب
معرفی کتاب
اوقات شرعي
تعداد بازدیدکنندگان امروز 4 تعداد بازدیدکنندگان دیروز 3 تعداد کل بازدیدکنندگان تا امروز 15595 تعداد کاربران بر خط 0 تعداد کاربران لاگین بر خط 0
Powered by DorsaPortal